-
Table 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't exist
- Table 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't exist
Table 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't exist
Newsletter
Sensacja techniczna ...
Sensacja techniczna ...
Gejzery pod Pary?em
Oka?e praktyka...
Osobliwy zegargaleria
Table 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existTable 'db702206.fusion_errors' doesn't existEreignisse
| So | Mo | Di | Mi | Do | Fr | Sa |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||||
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 31 |
Piorunochron-jeden z najwi?kszych wynalazk
W czerwcu 1752 r. (dok?adna data nie jest ca?kowicie pewna, cho? cz?sto wymienia si? 15 dzie? tego miesi?ca) znakomity uczony i polityk ameryka?ski Benjamin Franklin (1706r12;1790) dokona? s?ynnego do?wiadczenia z latawcem, kt?rym ostatecznie udowodni? elektryczn? natur? atmosferycznych wy?adowa? burzowych. Eksperyment ten, b?d?cy jednocze?nie aktem narodzin niezwykle po?ytecznego urz?dzenia r12; piorunochronu, stanowi? ukoronowanie d?ugotrwa?ych i wszechstronnych bada? nad elektryczno?ci?, kt?re Franklin prowadzi? od 1745 r. Szczeg?lnie intensywnie zajmowa? si? nimi w latach 1746r12;1749, kiedy to po?wi?ci? si? im ca?kowicie rezygnuj?c w tym czasie z u-prawiania drukarstwa przynosz?cego mu spore dochody. O wynikach swych do?wiadcze? i rozwa?a? informowa? stale uczonych brytyjskich, a zw?aszcza kwakra Petersa Collinsona, cz?onka Royal Society w Londynie. W lipcu 1747 r. zauwa?y?, ?e ostro zako?czony kszta?t cia? sprzyja powstawaniu iskry elektrycznej, a w 1749 sformu?owa? hipotez? o identyczno?ci elektryczno?ci z wy?adowaniami atmosferycznymi (wymieni? 12 wsp?lnych im cech) i rzuci? pierwsz? ide? piorunochronu. Napisa? w?wczas m.in.: rJe?li sprawy rzeczywi?cie tak si? maj?, dlaczego by znajomo?? o owej w?asno?ci ostrzy nie mia?a zosta? u?yta dla dobra ludzko?ci, dla zabezpieczenia dom?w, ko?cio??w, statk?w itp. od uderze? pioruna? Nale?a?oby w tym celu zarz?dzi? instalowanie na najwy?szych partiach owych budowli pionowych pr?t?w ?elaznych, zako?czonych spiczasto niby ig?y i poz?acanych dla ochrony od rdzy. Od spodu owych pr?t?w drut bieg?by na d?? na zewn?trz budynk?w i zag??bia?by si? w ziemi?, na statku za? wok?? jednej z want, a nast?pnie przewieszony przez burt? zanurza?by si? w wodzie. Niewykluczone, ?e owe zaostrzone pr?ty bezg?o?nie wyci?ga?yby ognisto?c elektryczn? z chmury, zanim jeszcze nadci?gn??aby ona dostatecznie blisko, aby pad? z niej grom, i w ten spos?b chroni?yby nas od najgwa?towniejszych i najstraszliwszych szk?d..." Listy Franklina do uczonych londy?skich zosta?y zebrane i opublikowane w Anglii w 1751 r., a w przek?adzie francuskim ju? w roku nast?pnym. Pod wp?ywem tego wydawnictwa wielu uczonych przyst?pi?o do powtarzania zaproponowanego przez Franklina tzw. Do?wiadczenia Filadelfijskiego, polegaj?cego na rchwytaniu" podczas burzy domniemanej elektryczno?ci atmosferycznej za pomoc? wysokiego ostro zako?czonego ?elaznego pr?ta. Nast?pnie zbli?aj?c do dolnej izolowanej cz??ci pr?ta (zako?czonego np. ?elazn? p?yt?) izolowanego drutu powodowano wy?adowania elektryczne (iskry). Pierwszy raz uda?o si? pomy?lnie dokona? tego eksperymentu 10 maja 1752 r. w Mar?y pod Pary?em, gdzie uczony francuski Jean F. Dalibard (1703r12;1779) zbudowa? w tym celu specjaln? konstrukcj?, w kt?rej ?elazny pr?t wysoko?ci ok. 12 m zamocowany byl pionowo za pomoc? jedwabnych sznur?w (izolator?w) do drewnianych s?upk?w. Eksperymentatorzy brytyjscy byli w trudniejszej sytuacji, poniewa? burze z piorunami zdarzaj? si? w Anglii do?? rzadko r12; ostatecznie do?wiadczenie powiod?o im si? w lipcu 1752 r. Tymczasem po drugiej stronie oceanu. Franklin obmy?li? nowy spos?b udowodnienia swej hipotezy za pomoc? latawca. Oto jego list, w kt?rym opisuje wspomniane na wst?pie s?awne do?wiadczenie z czerwca 1752 r.: rList Wielmo?nego Beniamina Franklina do Pana Piotra Collinsona, Cz?onka Kr?lewskiego Towarzystwa Naukowego, traktuj?cy o pewnym elektrycznym Latawcu.
(Czytany 21 Grudnia 1752 r.). Filadelfia, 1 Pa?dziernika 1752 r. Poniewa? w czasopismach nadchodz?cych z Europy cz?sto wspomina si? o sukcesach Do?wiadczenia Filadelfijskiego, polegaj?cego na wyci?ganiu ognia elektrycznego z chmur za pomoc? spiczastych pr?t?w ?elaznych wznoszonych na wysokich budynkach, by? mo?e zaciekawi informacja, ?e ten?e eksperyment powi?d? si? w Filadelfii, cho? na odmienny i znacznie ?atwiejszy spos?b, kt?ry wypr?bowa? mo?e ka?dy. Sporz?d? niewielki krzy? z dw?ch lekkich listewek drewna cedrowego, o ramionach takiej d?ugo?ci, aby mo?na by?o na nich rozpi?? du?? cienk? jedwabn? chustk? do nosa. Przymocuj rogi tej chusty do ko?c?w ramion krzy?a, tym sposobem otrzymasz podstawow? cz??? latawca, kt?ry wyposa?ony w ogon, kokard? i sznurek, wzniesie si? w powietrze podobnie jak owe latawce robione z papieru; ale, b?d?c z jedwabiu, nie zostanie on zniszczony przez deszcz ani wiatr podczas burzy. Do wierzcho?ka pionowego ramienia krzy?a nale?y przytwierdzi? bardzo ostro zako?czony drut, wystaj?cy na stop? lub wi?cej ponad drewno. Do ko?ca szpagatu, w pobli?u miejsca gdzie si? normalnie go trzyma, nale?y przywi?za? jedwabn? wst??k?, a tam gdzie ??cz? si? szpagat i jedwab mo?na przymocowa? klucz. Latawca nale?y wypu?ci?, kiedy zbli?a? si? b?dzie burza (co w naszym kraju zdarza si? cz?sto), a osoba trzymaj?ca sznurek musi znajdowa? si? wewn?trz jakiego? pomieszczenia przy drzwiach lub oknie, albo pod jakim? przykryciem, poniewa? jedwabna wst??ka nie mo?e si? zamoczy?; nale?y te? uwa?a?, by szpagat nie dotyka? ramy drzwi czy okna. Jak tylko jakie? chmury burzowe nadp?yn? nad latawca, zaostrzony drut wyci?ga? b?dzie z nich elektryczn? ognisto??; latawiec ?a? wraz z ca?ym szpagatem zostanie naelektryzowany, a lu?ne sploty sznurka podlega? b?d? przyci?ganiu, kiedy zbli?y si? do nich palec. Kiedy deszcz zmoczy latawiec i szpagat, tak ?e swobodnie b?d? mog?y przewodzi? ognisto?? elektryczn?, zauwa?ysz, ?e wydobywa si? ona obficie z klucza, je?li przybli?ysz do niego palec. Przy owym kluczu mo?na na?adowa? butelk? lejdejsk?, a ogniem elektrycznym otrzymanym w ten spos?b mo?na zapala? alkohole oraz dokonywa? wszelkich do?wiadcze? elektrycznych, tym samym wykazuj?c ca?kowicie identyczno?? substancji elektrycznej i pioruna. -"Przyjemnie mi by?o dowiedzie? si? o powodzeniach moich do?wiadcze? we Francji i o tym, ?e zaczynaj? tam wznosi? ostrza ponad budowlami. My?my ju? dawniej umie?cili je na szczytach dach?w naszej akademii oraz siedziby w?adz stanowych". Pierwsze piorunochrony, o kt?rych wspomnia? Franklin, zainstalowano w Filadelfii w czerwcu lub lipcu 1752 r. We wrze?niu Franklin wyposa?y? w piorunochron w?asny dom, a do 1782 r. liczba piorunochron?w w Filadelfii przekroczy?a 400. W Londynie pierwszy piorunochron zainstalowa? na swym domu uczony William Watson (1715r12; 1787) w 1762 r. Nowy wynalazek, jak to zazwyczaj bywa, nie wsz?dzie spotka? si? z zas?u?onym uznaniem. Np. w Bolonii nie pozwolono zainstalowa? piorunochronu Giuseppe Verrattiemu, pomimo poparcia jego inicjatywy przez papie?a Bendykta XIV. Nawet zas?u?ony na polu bada? nad elektryczno?ci? francuski uczony, ksi?dz Jean A. Nol-let (1700r12;1770), uprzedzony do Franklina, byl zdecydowanym przeciwnikiem piorunochron?w, kt?re, jego zdaniem r12; rraczej mog? ?ci?ga? na nas pioruny ni? chroni? nas przed nimi". Ojciec Nollet wola? polega? na starym, wypr?bowanym sposobie przeciwdzia?ania gromom za pomoc? bicia w dzwony ko?cielne. Zdarza?o si? r?wnie?, ?e usuwano zainstalowane ju? piorunochrony. Post?pi?a tak np. Kompania Wschodnio-Indyj-ska po eksplozji prochowni w
Forcie Malaga na Sumatrze, w kt?r? w 1782 r. uderzy? piorun, pomimo ?e by?a wyposa?ona w wynalazek Franklina. Pocz?tkowo uczeni nie byli zgodni, co do tego, czy piorunochrony powinny by? zako?czone spiczasto (jak s?usznie uwa?a? Franklin), czy t?po, np. w formie ga?ki. Kontrowersja ta po rewolucji kolonii brytyjskich w Ameryce P??nocnej (1776 r.) sta?a si? przyczyn? zabawnego incydentu. Niech?tny Franklinowi, kt?ry odgrywa? czo?ow? rol? w powstaniu, kr?l angielski Jerzy III wypowiedzia? si? za t?po zako?czonymi piorunochronami i pr?bowa? sk?oni? Royal Society w Londynie do zaj?cia podobnego stanowiska. W?wczas to prezes Towarzystwa, sir John Pringle (1707r12;1782) da? mu s?ynn? odpowied?: rSire, nie potrafi? zmienia? praw ani zjawisk natury!" r12; rW takim razie podaj si? lepiej do dymisji" r12; poradzi? mu w?adca, kt?ry nie odznacza? si? b?yskotliwym intelektem. Ostatnie s?owo w sprawie piorunochronu nie nale?a?o jednak na szcz??cie do kr?la. ?r?d?o M?ody technik nr:8 z 1970r.




